Haftanın mantığı
Program, ses öğretimini üç aşamada anlatır: sesi hissettirme, sesin geçtiği görseli tanıma ve sözcük örnekleme. Ardından harfin okunuşu ve yazılışı gelir; harf önce küçük, sonra büyük biçimiyle yazdırılır. Hece çalışmasında önce kapalı hece (an), sonra açık hece (na) verilir; sonra üç ve dört harfli hecelere ve en kısa sürede anlamlı kelimelere geçilir. Bir basamak tamamlanmadan yeni sese geçilmez.
Bu yüzden haftayı harf sayısına göre değil sınıfın hazır oluşuna göre planlamak gerekir. Aşağıdaki plan altı harfli bir grup için bir çerçevedir; her gün sonunda sayfa hazırlayıcıda yalnızca o güne kadar öğretilen harfleri işaretleyin.
Gün gün bir çerçeve
- 1. gün, yeni ses: sesi tekerleme, şarkı ve sözcük örnekleriyle hissettirin; ünsüzleri tek başına seslendirmeyin. Günün sonunda yazma sayfasında yeni harfi, küçük ve büyük biçimiyle, noktalı satırlarda çalıştırın.
- 2. gün, hece: yeni harfi önceki ünlülerle birleştirin; önce kapalı, sonra açık heceler. Hece okuma sayfası en son öğretilen ünsüzlerin satırlarını önce gösterir.
- 3. gün, kelime: hecelerden anlamlı kelimelere geçin. Kelime okuma sayfasını hecelere ayrılmış biçimde verin; ertesi gün aynı sayfa kodunu hecesiz biçimde yazdırın.
- 4. gün, eksik harf ve eşleştirme: eksik harf sayfasında odak harfi yeni harf yapın; eşleştirmede küçük harfle yazılmış kelimeyi büyük harfle yazılmışıyla birleştirin. İ ile i, I ile ı burada en çok karışan çiftlerdir.
- 5. gün, cümle ve dikte: ikinci harf grubundan itibaren cümle okuma ve kısa dikte; anahtar sayfası dikte cümlelerini ve okuma takip listesini verir.
Örnek: ikinci grubun ilk haftası
Birinci grubun harfleri (a, n, e, t, i, l) öğretildi; ikinci grubun ilk sesi o. Pazartesi o harfini işaretleyip yazma sayfasında o ve O satırlarını hazırlayın. Salı hece okuma sayfası on, no, ot, to gibi heceleri en üstte gösterir. Çarşamba k de öğretildiyse kelime okuma sayfasına tilki, kilit, kek, kale gibi kelimeler girer; u, r, ı ve m henüz işaretli değilse okul girmez, çünkü u öğretilmemiştir. Bu fark, süzgecin kesin olduğunu gösterir: bir kelime tek bir harf yüzünden dışarıda kalır.
Hafta sonunda grubun bütün harfleri öğretildiyse cümle okuma sayfası Kerem, not tut. ya da Umut erken kalktı. gibi cümleler verir. Bu cümleler elle yazılmış kalıplardan gelir ve harf harf denetlenir.
Sık yapılan hatalar
- Grubu bir anda işaretlemek. Grup düğmesi bütün grubu işaretler; yalnızca öğrettiğiniz harfleri seçmek için harf düğmelerini kullanın.
- Anlamsız heceyle çok tekrar. Program anlamsız hecelerle sık tekrar yapılmamasını ister; hece sayfasından sonra hemen kelimeye geçin.
- Öğretilmemiş harfin yerine resim koymak. Program buna izin vermez; sayfa hazırlayıcı da resim kullanmaz.
- Büyük harfi unutmak. Cümle başı ve özel adlar büyük harfle yazılır; yazma sayfasında küçük ve büyük biçimi birlikte seçin.
Sayfa hazırlayıcıda ayarlar
Okulunuz programdaki sıradan başka bir sıra izliyorsa Harf sırasını değiştir bölümüne kendi sıranızı yazın; en son öğretilen grup her sayfada öne alınır. Sık kullandığınız ayarları set olarak kaydedin: örneğin 2. grup, 1. hafta. Başlık ve yönerge yetişkin içindir; yalnızca öğretilen harfleri taşıyan bir sayfa için ayarlardan kapatabilirsiniz.
Kaynaklar
- Türkçe Dersi Öğretim Programı, Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. Ses esaslı ilk okuma yazma öğretiminin aşamaları, harf grupları, satır dizgesi ölçüleri ve noktalama işaretlerinin hangi grupta başladığı. Son inceleme 19 Ekim 2026.
- Hece Yapısı ve Satır Sonunda Kelimelerin Bölünmesi, Türk Dil Kurumu. Türkçe hece kuralları ve Batı kökenli kelimelerin bölünmesi (kont-rol, sant-ral). Son inceleme 19 Ekim 2026.
Sesdefter, Millî Eğitim Bakanlığı, herhangi bir yayınevi veya okulla bağlantılı değildir.